Beschrijving
De ADOS is een semi-gestructureerde observatie, bedoeld voor het onderbouwen van een diagnose autisme of autismespectrumstoornis (ASS). Tijdens de afname lokt de onderzoeker sociaal, communicatief, stereotiep en spelgedrag uit om zo gedrag te kunnen observeren dat mogelijk wijst op autisme.
Een afname bestaat uit een reeks activiteiten die volgens een protocol wordt uitgevoerd. Afhankelijk van de gekozen module kan dat variëren van fantasiespel met poppen en kiekeboe spelen met een jong kind tot het maken van een puzzel met abstracte figuren en een gesprek over emoties met een volwassene.
DOEL Met de ADOS classificatie en aanvullend onderzoek, bijvoorbeeld het Autisme Diagnostisch Interview (ADI-R) kan de diagnose autisme of autisme spectrum stoornis worden gesteld en kan vastgesteld worden op welke gebieden er ontwikkelingsproblemen zijn.
De diagnose vormt het uitgangspunt voor
- behandeling
- begeleiding
- onderwijs
Praktische informatie
De ADOS kent vier modules. Afhankelijk van leeftijd en taalontwikkeling wordt een passende module gekozen.
- Module 1 wordt gebruikt bij kinderen die niet of nauwelijks spreken. Deze module bevat vooral speelse activiteiten, zoals bellenblazen, kiekeboe spelen en fantasiespel met poppen. De afname van deze module duurt circa 30 minuten.
- Module 2 wordt gebruikt bij kinderen die wel korte zinnetjes gebruiken maar nog geen vloeiend taalgebruik hebben. Deze module bevat vooral speelse activiteiten, zoals bellenblazen, kiekeboe spelen en fantasiespel met poppen. Daarnaast zijn er activiteiten zoals het beschrijven van een afbeelding en het vertellen van een verhaal uit een boek. De afname van deze module duurt circa 30 tot 45 minuten.
- Module 3 wordt gebruikt bij kinderen en adolescenten met vloeiend taalgebruik. Naast doe-activiteiten zoals het maken van een puzzel en gezamenlijk interactief spel zijn er gesprekken over bijvoorbeeld emoties. De afname van deze module duurt circa 60 minuten.
-
Module 4 wordt gebruikt bij adolescenten en volwassenen met vloeiend taalgebruik. Naast doe-activiteiten zoals het maken van een puzzel zijn er gesprekken over bijvoorbeeld vrienschap, eenzaamheid en toekomstverwachtingen. De afname van deze module duurt circa 60 minuten.
Voor een overzicht van de inhoud van de ADOS test kit, 
klik hier.
SCOREN Tijdens het onderzoek maakt de onderzoeker aantekeningen die direct na de afname verwerkt worden tot scores. Het toekennen van de scores gebeurt volgens een gestandaardiseerde procedure.
De ADOS rubriceert de observaties die tijdens de activiteiten verzameld zijn naar vijf domeinen:
1. Taal en communicatie
2. Wederkerige sociale interactie
3. Fantasie
4. Stereotiepe gedragingen en beperkte interesses
5. Andere afwijkende gedragingen
CLASSIFICATIE De scores die worden toegekend tijdens en na het observeren worden gecombineerd in het ADOS algoritme.
Met behulp van cut-off scores kan er worden geclassificeerd als autisme / autismespectrumstoornis / geen classificatie.
LEEFTIJDSBEREIK Peuters (vanaf circa 15 maanden), kinderen, adolescenten en volwassenen.
KWALIFICATIENIVEAU Niveau B. De ADOS kan worden afgenomen door psychologen of psychiaters met een klinische achtergrond. Om de ADOS betrouwbaar af te nemen en te scoren is training noodzakelijk. Trainingen worden In Nederland onder andere gegeven door de Nederlandse auteurs van het instrument, die gecertificeerd zijn door de Amerikaanse uitgever.
De trainingen worden gegeven door de auteurs van de Nederlandse versie. Kijk voor meer informatie en aanmelding bij opleidingen.
Als alternatief kunt u ook het Engelstalige trainingspakket (met DVD´s) aanschaffen, dat vergelijkbaar is met het cursusaanbod.
ANDERSTALIGE VERSIES De oorspronkelijke, Amerikaanse versie van de ADOS is ook verkrijgbaar bij Hogrefe. Ook de Duitse en Deense bewerkingen zijn verkrijgbaar. De Franse versie is nog in bewerking.
Prijzen en materialen
Alle prijzen zijn exclusief btw en verzendkosten.
Richtlijn diagnostiek autisme
De Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie heeft de richtlijn Autisme bij kinderen en jeugdigen ontwikkeld. Deze richtlijn beoogt een leidraad te geven voor diagnostiek en behandeling aan alle professionals die betrokken zijn bij de zorgverlening aan kinderen en jeugdigen met een autismespectrumstoornis. Hierin wordt aanbevolen op basis van screening bij uitgebreider onderzoek te kiezen voor de ADI-R en de ADOS.
Het boek is verkrijgbaar bij Bol.com.
