Invloed van ouders op probleemgedrag

"Introverte kinderen vertonen meer agressief gedrag als hun ouders veel schreeuwen of kritisch reageren op hun problematische gedrag", aldus Amaranta de Haan. Amaranta de Haan doet aan de Universiteit Utrecht onderzoek naar de invloed van heftig reagerende ouders op agressief en regeloverschrijdend gedrag bij kinderen. In dit onderzoek gebruikt ze de persoonlijkheidsvragenlijst HiPIC.

De HiPIC is een vijf factoren vragenlijst. De Haan: “Het is een systematische manier om naar iemands persoonlijkheid te kijken. Iedereen heeft de persoonlijkheidskenmerken die in deze vragenlijst worden beschreven. Iedereen heeft bijvoorbeeld een bepaalde mate van ordelijkheid.” Alleen de mate waarin de kenmerken bij kinderen aanwezig zijn verschilt.

 Het onderzoek van de Haan richt zich op agressief en regeloverschrijdend gedrag. Agressief gedrag neemt af als kinderen ouder worden, regeloverschrijdend gedrag neemt juist toe. In het onderzoek keken De Haan en haar collega’s Peter Prinzie en Maja Deković naar de invloed die de ouders hebben op het gedrag van hun kinderen.  “We keken hoe de persoonlijkheid van kinderen daarin meespeelt. Kinderen hebben een verschillende gevoeligheid voor omgevingsfactoren.” Een kleine minderheid van de kinderen in het onderzoek vertoonde veel probleemgedrag, maar bij de meesten was dit niet zo. 
 

Uit het onderzoek bleek dat met name introverte kinderen meer agressief gedrag gaan vertonen als hun ouders veel schreeuwen of kritisch reageren op hun problematische gedrag. De Haan en haar collega’s hielden het onderzoek onder 586 gewone kinderen. Tijdens het eerste onderdeel van dit onderzoek waren de kinderen zes tot negen jaar oud.

 Tot 2004 werd de HiPIC in de Haans onderzoek alleen door de ouders ingevuld. Daarna heeft De Haan geëxperimenteerd met zelfrapportage en liet ze de kinderen de vragen zelf beantwoorden. “Je merkt dat ze het leuk vinden om over de persoonlijkheidsvragen na te denken. ‘Hmm, ga ik graag met mensen om…?’”

In het begin vond de Haan de HiPIC een vrij lange vragenlijst, 144 (korte) vragen. “Ik heb het daar ook met de auteur over gehad. Volgens hem geeft de complete lijst zulke betrouwbare resultaten, dat het zonde is om de lijst in te korten. En aan de andere kant is het ook een leuke vragenlijst om te maken.” Amaranta vindt het positief dat de vragenlijst vrij breed is. “Vaak richten onderzoekers zich op jongeren met probleemgedrag. Het is ook goed om te zien hoe het met redelijk normale gezinnen gaat. En voor ouders van kinderen met problemen is het fijn om over gewone dingen te praten, in plaats van problemen. Hun kind is ook een gewoon kind.”
 

Onderzoekster Amaranta de Haan werd geïnterviewd door Marleen Tienstra

---